Жоғары

Әбікен Хасенұлы

 

Әбікен күйші Хасенов (1897-1958) Шет ауданында туған, күйші-домбырашы, шетрпе күйдің шебері, актер, Қаз КСР-інің еңбек сіңірген әртісі (1945). 1934 жылдан Қазақ драма театрында  (өмірінің соңына дейін) қызмет етті. Театр сахынасында Құнанбай (М.Әузов пен Л.Соболевтың «Абайында» ), Қараменде (М.Әуезовтың «Еңілік кебегінде»), Қодар, Балта, (Ғ.Мүсіреповтың «Қозы Көрпеш-Баян сұлуы» мен «Ақан сері-Ақ тоқтысында»), Мұса (С.Мұқановтың «Майрасында»), т.б. образдар жасады.  күйшілерінің күйлерін шебер  орындап, ел арасында насихаттады, жеке концерттер берді. Оның орындауындағы Тәттімбеттің «Сарыжайлау», «Көкейкесті», «Сылқылдақ», «Бестөре», «Азамат», «Қосбасар», (бірнеше түрі) т.б. күйлері күйтабаққа түсірілді. Домбырашылық өнерге баулыған әкесі Хасен және Мақаш Сәдуақасұлы мен Ақмолда болды. Баубек пен Қыздарбектен Тәттімбет күйлерін үйренді. 1934 ж Сәкен Сейфуллиннің шығармаларымен Алматыға келіп, қазақ драма театрына  орналасқан. Театр сахынасында да домбырашылығынан бір сәт қол  үзбеген. Тәттімбет, Тоқа, Қыздарбек және Аоқа (Шет) өңірінің басқа да күйші-композиторлардың күйлерін үздік орындап, ел арасына  насихаттады. Жеке концерт берді. Оның  тартуында біршама халық және  ондаған Тәттімбет күйлері күйтабаққа жазылған. Өзі шығарған әйгілі «Қоңыр» атты күй қазақ күйлерінің ішіндегі үздік үлгісіне  жатады. 

Әдеб:Ахметова Г. Киелі қобыз, сиқырлы сарын:ел іші-өнер кеніші //Орт.Қазақстан.-2005.-30 маусым.-13 б.;Әбдуов М.Арқаның шерпе күйлері:руханият// Мәдени мұра-Культурное наследие.-2009.-№6.-84 б.; Әбікен //Қазақ күйлерінің тарихы: оқулық/ 

Мерғалиев Т., С.Бүркіт, О.Дүйсен-Алматы, 2000.-376 б.;Ә.Хасенов //Бекенов У.Күй керені:оқу-құралы.-Алматы.:Өнер,2002.-42; Ә.Хасенов //Бекенов У. Күйтабиғаты.-Алматы:Өнер, 1980.-50 б.: Ә.Хасенұлы (1892-1958)// К.Жүністегі Сарыарқа саңлақтары.-Павлодар: ЭКОҒӨФ, 2007.-227 б.; Бегалин С.Жыр жайлауы-Алматы :Қазақстан, 1976.-165 б.; Бекенов У. Күй көтерер көңілдің көк жиегін.-Алматы: Қазақстан, 1975.-448 б. қуатын танытқан. Шығ: «Жүректе  жазылған жырлар» (2001), «Ғұмарымның  жалғасы» (2008).    

Ол  туралы: 

Шет ауданы  : [Мәтін]Энциклопедия/-Алматы: ҚАЗақпарат, 2013-371 бет. 

Қарағанды  облысы [Мәтін] Энциклопедия. / Алматы: Атамұра, 2006-537  бет.

 


Келулердің саны: 3557