Жоғары

Сұрақ-жауап

Латын әліпбиі

Сұрақтың мәтіні:

Сәләмәтсіздерма.Латынға байланысты шыққан мақалалардың газетке шыққан тізімін бере аласыздар ма?

Жауап:

   Сәлеметсізбе! Сіздің сұрауыңыз бойынша латын әліпбиі туралы мәліметтерді төмендегі мерзімді басылым беттерінен таба аласыз.

 

Латын әліпбиі

  1. Жүнісбек, Ә. Латын қарпіне көшуден ұтарымыз көп [Мәтін]/ Ә.Жүнісбек // Ана тілі.- 2012.- 27 желтоқсан – 4 қаңтар (№53).- 4 б.
  2. Сманов, Б.  Латын әліпбиі – мемлекеттік тіл тірегі [Мәтін] / Б.Сманов // Егемен Қазақстан.- 2013.- 26 қаңтар (№54).- 7 б.
  3. Дербісәлі, Ә. Латын әліпбиінің берері көп [Мәтін] / Ә. Дербісәлі // Егемен Қазақстан.- 2017.- 3 қазан (№189).- 3 б.
  4. Елубаева, Г.   Ел ертеңі және латын әліпбиі [Мәтін] / Г. Елубаева // Шет шұғыласы.- 2017.- 22 қыркүйек (№38).- 4 б.
  5. Жәнібеков, Е. Жаңа әліпбиге – жарқын жол! Шет шұғыласы.- 2017.- 3 қараша (№44).- 1 б.
  6. Кәкімбек, А. Әліппенің артын бағалайық [Мәтін] / А. Кәкімбек // Арқа ақшамы.- 2017.- 19 қазан (№39).- 1,7 б.
  7. Қалжанов, А. Латын әліпбиін қолдаған Шонаұлы [Мәтін] / А. Қалжанов // Астана ақшамы.- 2017.- 28 қараша (№141).- 7 б.
  8. Қалиев, Б. Латын әрпіне көшу – уақыт талабы [Мәтін] /  Б.Қалиев // Шет шұғыласы.- 2017.- 15 қыркүйек (№37).- 3 б.
  9. Латын қарпіне көшу мәселелері талқыланды [Мәтін] / Қазақ әдебиеті.- 2017.- 6 қазан (№41).- 18 б.
  10. Нұржеке-ұлы, Б. Кәне, латынға қалай көшеміз? [Мәтін] / Б. Нұржеке-ұлы // Қазақ әдебиеті.- 2017.- 26 мамыр (№22).- 8-9 б.
  11. Смағұл, Ж. Латын әліпбиі – уақыт талабы [Мәтін] / Ж. Смағұл // Орталық Қазақстан.- 2017.- 20 шілде (№79).- 3 б.
  12. Сарым, А. Ұлттық нартәуекел [Мәтін] / А. Сарым // Егемен Қазақстан.- 2017.- 27 шілде (№142).- 5 б.
  13. Латын әліпбиінің жаңа нұсқасы [Мәтін] / Арқа ақшамы.- 2017.- 12 қазан (№38).- 9 б.
  14. Жолдыбай, О. Әліпби ауыстыруда әрбір адамның пікірі маңызды [Мәтін] / О.Жолдыбай // Президент және Халық .- 2017.- 13 қазан (№41).- 1 б.
  15. Мәңгілік Елдің маңызды қадамы [Мәтін] / Орталық Қазақстан.- 2017.- 28 қазан (№120).- 1 б.
  16. Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығы [Мәтін] / Ардагер айнасы.- 2017.- 2 қараша (№21).- 1 б. 

Зәрубай Сүйіндікұлы

Сұрақтың мәтіні:

Салеметсіздерме. Зәрубай Сүйіндікұлы туралы мәліметерді қайдан алуға болады?

Жауап:

   Сәлеметсізбе! Сіздің сұрауыңыз бойынша Зәрубай Сүйіндікұлы туралы мәліметтерді төмендегі мерзімді басылым беттерінен қарай аласыз.

 

Зәрубай Сүйіндікұлы

  1. Сүйіндікұлы, З.  Ақсу-Аюлы аңсарым [Мәтін] / З.Сүйіндікұлы // Шет шұғыласы.- 2014.- 27 наурыз (№12).- 3 б.

 

  1. Сүйіндікұлы, З.  Қарағанды [Мәтін] / З.Сүйіндікұлы // Шет шұғыласы.- 2014.- 6 қараша (№214).- 6 б.

 

  1. Сүйіндікұлы, З.  Әке аманаты [Мәтін] / З.Сүйіндікұлы // Шет шұғыласы.- 2015.- 19 ақпан (№7).- 3 б.

 

  1. Сүйіндікұлы, З. Аюлым – ақ биігім [Мәтін] / З.Сүйіндікұлы // Шет шұғыласы.- 2016.- 26 мамыр (№21).- 5 б.

 

  1. Жұматайұлы, К. Әннен туған әсерлә ой [Мәтін] / К. Жұматайұлы // Шет шұғыласы.- 2016.- 29 қыркүйек (№39).- 12 б.

 

  1. Сүйіндікұлы, З.  Сәкенім жарығым [Мәтін] / З.Сүйіндікұлы // Шет шұғыласы.- 2016.- 14 қаңтар (№2).- 7 б.

 

  1. Сүйіндікұлы, З.  Домбыра – дастан [Мәтін] / З.Сүйіндікұлы // Шет шұғыласы.- 2017.- 18 тамыз (№33).- 3 б.

 

  1. Тойшыбек, Б. Басынан аюлының ән есіп, күй шалқыды [Мәтін]/ Б. Тойшыбек // Шет шұғыласы.- 2017.- 13 қазан (№41).- 3 б.

 

  1. Сүйіндікұлы, З.  Өткен тарихымызды қастерлей білейік [Мәтін] / З.Сүйіндікұлы // Шет шұғыласы.- 2017.- 1 желтоқсан (№47).- 5 б.

      10. Сүйіндікұлы, З.  Толағай [Мәтін] / З.Сүйіндікұлы // Шет шұғыласы.- 2017.- 1 желтоқсан (№48).- 5 б.

 

Ежелгі дәуір әдебиеті

Сұрақтың мәтіні:

Сәлеметсізбе! Маған ежелгі дәуір әдебиеті бойынша түп нүсұа жазбалардың сілтемесі (әдебиеттер тізімі) керек еді. Әсіресе түркі халықтарына ортақ мұраларлың түп нұсқасының сілтемесі, сондай ақ ежелгі қытай әжебиеті түпнұсқа күйінде Қазақстан кітап қорынан алар үлесі қаншалықты екені туралы ақпарат (жазбалар тізімі, қай кітапзханадан кездестіре аламын) керек еді?

Жауап:

Сәлеметсіз бе,құрметті Зәуре!

Сіздің сұранысыңыз бойынша кітапханамыздың қорындағы бар кітаптардың әдебиеттер тізімін,яғни ежелгі дәуір әдебиеті туралы әдебиеттер тізімдерін жіберіп отырмыз,осы кітаптарды кітапханадан алып оқуыңызға болады. Электронды сілтемелер тізімінен өзіңізге керек мәліметтерді таба аласыз  және осы мәлімет сіздің электронды поштаңызға жіберілді.

Ежелгі дәуір әдебиеті

Әдебиеттер тізімі:

  1. Келімбетов, Н.

Қазақ әдебиеті бастаулары [Мәтін] : көркемдік дәстүр жалғастығы : Зерттеу / Н. Келімбетов.- Алматы : Ана тілі, 1998.-256 б.

  1. Келімбетов, Н.

Түркі халықтарының ежелгі әдеби жәдігерліктері [Мәтін] : [зерттеу] / Н. Келімбетов.- Өңд. толық. басылымы.- Алматы : Раритет, 2011.-431 б.

  1. Келімбетов, Н.

Көптодық шығармалар жинағы [Мәтін] / Н. Келімбетов ; құраст.: Қ. Келімбетов, Р. Мәженқызы ; М. О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты. - Алматы: Раритет, 2015

  15 т. : Немат Келімбетовтің танымы мен тағлымы : халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары жинағы.-2015.-544 б.

  1. Келімбетов, Н. 

 Көптомдық шығармалар жинағы [Мәтін] / Н. Келімбетов ; құраст.: Ш. Нематова, А. Нематов ; М. О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты. - Алматы: Раритет, 2013

  4 т. : Түркі халықтарының ежелгі әдеби жәдігерліктері : зерттеу. - 

2014. – 448 б.

  1. Келімбетов, Н.

Көптомдық шығармалар жинағы [Мәтін] / Н. Келімбетов ; құраст.: Ш.   

Нематова, А. Нематов ; М. О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты. - Алматы : Раритет, 2014

  5 т. : Шәді Жәңгірұлы : зерттеу.- 2014.-176 б.

  1. Қыраубаева, А.

5 томдық шығармалар жинағы [Мәтін] / А. Қыраубаева. – Алматы : Өнер, 2008

  2 т. : Ежелгі әдебиет / А. Қыраубаева. – 216 б.

  1. Ежелгі Қытай әдебиеті [Мәтін] / ауд. И. Нұрахмет; алғы сөз И.Нұрахмет. - Астана : Аударма, 2009. – 539 б. 
  2. Келимбетов, Н.

Многотомное собрание сочинений [Текст] / Н. Келимбетов ; сост.: Ш. Нематова, А. Нематов ; Институт литературы и искусства им. М. О. Ауэзова. - Алматы: Раритет, 2013

Т. 10 : Древние литературные памятники тюркских народов:

исследование. - 2014. – С. 477 

Ежелгі дәуір әдебиеті бойынша сілтемелер тізімі:

  1. http://www.dalanews.kz/13206
  2. http://group-global.org/ru/publication/59878-kazak-debieti-tarihyndagy-ezhelgi-duir-kezeninin-zerttelu-bagyttary
  3. http://kitaphana.kz/ru/downloads/referatu-na-kazakskom/231-kazak-adebieti/2524-ejelgi-kazak-adebieti.html
  4. http://www.kazneb.kz/ecatalogue/!ut/p/z1/04_Sj9CPykssy0xPLMnMz0vMAfIjo8ziLQK9HT08vA38LHyDnQ0cwwwCDTz8fI29TU30w8EKDHAARwP9KEL6o8BK8JgQCbTCHKcZPgb6
  5. http://catalog.karlib.kz/cgi-bin/irbis64r_01/cgiirbis_64.exe
  6. www.google.ru/search?newwindow=1&source=hp&q=шығыс+әдебиеті&oq=шығыс+әдебиеті&gs_l=psy-ab.1.0.0l2j0i22i30k1l8.1342.7026.0.12197.14.14.0.0.0.0.234
  7. www.google.ru/search?newwindow=1&source=hp&q=ежелгі+қытай+әдебиеті+түпнұсқа+күйінде+Қазақстан+кітап+қорынан+алар+үлесі&oq=ежелгі+қытай+

 

 

 

 

Книга

Сұрақтың мәтіні:

Здравствуйте есть ли у вас книги французских писателей Жюль Верна , Антуан де Сент-Экзюпери , Луи Арагон и Морис Дрюона ?

Жауап:

 

Здравствуйте, уважаемая Акерке.

По вашему запросу предлагаем вам список литературы французских писателей, которые имеются в наличии фонда в нашей библиотеке: Жюль Верн, Морис Дрюон, Антуан де Сент-Экзюпери. Эти сведения направляем на вашу электронную почту.

Список книг французских писателей:

  1. Верн, Ж.  Двадцать тысяч лье под водой. Кругосветное путешествие в морских глубинах [Текст] : роман : пер. с фр. / ил. Л. Фалина.- Ж. Верн.- М.: Джулия, 1992.- С.448
  2. Верн, Ж.  Собрание сочинений [Текст] : в 50-ти т. / Ж. Верн.-М.: Дайджест, 1992.-Т.2 : Дети капитана Гранта : пер. с фр. / сост. А. В. Кукаркин.- 1992.- С. 560 : ил.- (Необыкновенные путешествия и приключения)
  3. Верн, Ж.  Собрание сочинений [Текст] : в 8-ми т. / Ж. Верн.-М. : Правда, 1985.- Т.2 : С Земли на Луну : прямым путем за 97 часов 20 минут. Вокруг Луны : романы / сост. Н. Н. Жегалов.- С. 350
  4. Верн, Ж. Собрание сочинений [Текст] : в 8-ми т. / Ж. Верн.-М.: Правда, 1985.- Т.3 : Путешествие и приключения капитана Гаттераса : роман / сост. Н. Н. Жегалов.- С. 398
  5. Верн, Ж. Пятнадцатилетний капитан [Текст] : роман : пер. с фр. / Ж. Верн; ред. П. Гуров; авт. послесл. Евг. Брандис.- М.: Детская литература, 1986.- С. 351 : ил.- (Библиотечная серия)

 

  1. Дрюон, М. Железный король [Текст] : [исторический роман] ; Узница Шато-Гайара : [исторический роман] / М. Дрюон; пер. с фр. Н. Жарковой.- Чимкент : Аурика, 1992.- С.490 – (Проклятые короли)
  2. Дрюон, М. Крушение столпов [Текст] : роман : пер. с фр. / М. Дрюон ; пер. Н. Н. Кудрявцева ; худож. Г. К. Самойлов.- М. : Республика, 1992.- С. 286
  3. Дрюон, М. Узница Шато-Гайара [Текст] : роман. Кн. II : пер. с фр. / М. Дрюон ; пер. Н. Жаркова.- Саратов : Изд-во Сарат. Ун-та, 1991.- С. 224 – (Проклятые короли)
  4. Дрюон, М. Французская волчица. Лилия и лев [Текст] : романы : пер. с фр. / М. Дрюон ; пер. Н. Жаркова.- М.: Дружба народов, 1992.- С. 383 – (Проклятые короли)
  5.  Дрюон, М. Яд и корона. Негоже лилиям прясть [Текст] : исторические романы. Кн.III : пер. с фр. / М. Дрюон ; пер. Н. Жаркова.- МП : Аурика, 1992.- С. 461- (Проклятые короли)

 

  1. Сент-Экзюпери, А. (де). Южный почтовый. Ночной полет. Планета людей. Военный летчик. Письмо заложнику. Маленький принц. Пилот и стихии [Текст]: сборник; пер. с фр./А. Сент-Экзюпери; авт. предисл. М.Галлий; авт. примеч. С. Зенкин; худож. Г. Клодт. – М.: Художественная литература, 1983. – С. 447

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Жолдау

Сұрақтың мәтіні:

Cалметсіздерме сіздерде елбасының былтырғы және биылғы жолдаулары туралы газеттер тізімі бар ма?

Жауап:

Сәлеметсіз бе,құрметті Дилнура.

Сіздің сұранысыңыз бойынша 2015, 2017 жылғы Елбасының Жолдауы туралы газеттер тізімдерін мерзімді басылымдар беттеріне (яғни газеттер беттеріне) шыққан тізімдерін жіберіп отырмыз және осы мәлімет сіздің электронды поштаңызға жіберілді.

«Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік»

Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы   ( Жолдау – 2017)

Мерзімді басылым беттерінде:

  1. Ахмеджанова, Ж.   Елбасы міндеті - елдің ертеңі [Мәтін] / Ж. Ахмеджанова  // Орталық Қазақстан.- Қарағанды, 2017.- 2 ақпан (№13).-2 б.
  2. Әлемдік қауымдастық Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасын құптайды [Мәтін] // Айқын.- Алматы, 2017.- 31 қаңтар (№14).-4 б.
  3. Дамудың даңғыл жолы қалыптасты [Мәтін] // Айқын.- Алматы, 2017.- 31 қаңтар (№14).-5 б.
  4. Назарбаев, Н. Ә.     "Қазақстанның Үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік" [Мәтін] /  Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы / Н.Ә.Назарбаев  // Егемен Қазақстан.- Астана, 2017.- 31 қаңтар (№20).-1-3 б.
  5. Назарбаев, Н. Ә.     "Қазақстанның Үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік" [Мәтін] : Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы / Н.Ә. Назарбаев  // Егемен Қазақстан.- Астана, 2017.- 31 қаңтар (№20).-1-3 б.; Орталық Қазақстан.- Қарағанды, 2017.- 2 ақпан (№13).-13 б.; Айқын.- Алматы, 2017.- 31 қаңтар (№14).-1-2 б.
  6. Нұр Отан: Үшінші жаңғыру - жетістік кілті [Мәтін] // Айқын.- Алматы, 2017.- 31 қаңтар (№14).-3 б.
  7. Экономикалық өсімнің жаңа моделі [Мәтін] // Айқын.- Алматы, 2017.- 1 ақпан (№15).-3 б.

 

«Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсім, реформалар, даму»

Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы (Жолдау – 2016)

Мерзімді басылым беттерінде:

  1. Бекназаров, Б.     Жолдау жолдары [Мәтін] / Б. Бекназаров // Егемен Қазақстан.- Астана ,2015.- 2 желтоқсан (№231).-2 б.
  2. Кекілбайұлы, Ә.   Ел болып еңсереміз [Мәтін] / Ә. Кекілбайұлы // Егемен Қазақстан.- Астана ,2015.- 1 желтоқсан (№230).-10 б.
  3. Назарбаев, Н.Ә.   Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсу, реформалар, даму [Мәтін]: Қазақстан Республикасының Президенті - Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы / Н.Ә.Назарбаев  // Егемен Қазақстан.- Астана ,2015.- 1 желтоқсан (№230).-1-8 б.
  4. Назарбаев, Н.Ә.   Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсу, реформалар, даму [Мәтін]: Қазақстан Республикасының Президенті - Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы / Н.Ә.Назарбаев // Орталық Қазақстан.- Қарағанды ,2015.- 1 желтоқсан (№201-202).-1-3 б.
  5. Қасенов, Е.   Жолдау жолдары [Мәтін] / Е. Қасенов // Егемен Қазақстан.- Астана ,2015.- 2 желтоқсан (№231).-2 б.
  6. Нысанбаев, Е.   Жолдау жолдары [Мәтін] / Е. Нысанбаев // Егемен Қазақстан.- Астана ,2015.- 2 желтоқсан (№231).-3 б.
  7. Сұлтанов, Б.   Жолдау жолдары [Мәтін] / Б. Сұлтанов // Егемен Қазақстан.- Астана ,2015.- 2 желтоқсан (№231).-2 б.
  8. Сыздықов, Е.   Елдік абыройы [Мәтін] / Е. Сыздықов // Егемен Қазақстан.- Астана ,2015.- 1 желтоқсан (№230).-11 б.
  9. Сыздықов, Т.   Жолдау жолдары [Мәтін] / Т. Сыздықов // Егемен Қазақстан.- Астана ,2015.- 2 желтоқсан (№231).-3 б.
  10. Түкбаева, А.    Жарқын келешекке - айқын істермен [Мәтін] / А. Түкібаева // Орталық Қазақстан.- Қарағанды ,2015.- 8 желтоқсан (№206).-3 б.
  11. Шәріп, А.    Халық пен биліктің бірлігін көрсеткен Жолдау [Мәтін] / А. Шәріп // Айқын.- Алматы ,2015.- 1 желтоқсан (№225).-6 б.

 

А. Сейдімбек

Сұрақтың мәтіні:

А. Сейдімбектің мақалалары бар ма?

Жауап:

Сәлеметсіз бе, құрметті Күміс.

 Сіздің сұранысыңыз бойынша жазушы, этнограф, ғалым Ақселеу Сейдімбек туралы жазған мақалаларын және жазушы жайында(ол туралы) жазған мақалаларды яғни мерзімді басылым беттеріндегі мақалаларды жіберіп отырмыз және осы мақала сіздің электронды поштаңызға жіберілді.

Сейдімбеков Ақселеу

Мақалалары:

  1. Сейдімбек, А. Наймантайұлы Байғозы батырдың туғанына 300 жыл [Мәтін] /А. Сейдімбек //Заман.- Ақсу-Аюлы, 2007.- 5 тамыз (№33).- 6 б.
  2. Сейдімбек, А. Тұяқ шешен туралы не білеміз [Мәтін] / А. Сейдімбек // Орталық Қазақстан.- Қарағанды, 2014.- 22 ақпан (№36-37).- 7 б.

 

Ол туралы:

  1. Ақсұңқарұлы, С. Facebook-тегі фәни жалған [Мәтін] / С. Ақсұңқарұлы // Орталық Қазақстан.- 2017.-16 мамыр (№ 52).-6 б.
  2. Балмұрат, О.  Елбасы һәм ел зиялылары [Мәтін] / О. Балмұрат // Егемен Қазақстан.- Астана ,2017.-10 наурыз (№49).-12 б.
  3. Бектас,  Г.  Асекем Ақселеудей азамат болса, арманым жоқ [Мәтін] / Г. Бектас // Айқын.- Алматы, 2015.- 30 сәуір (№78).- 21 б.
  4. Елордада Ақселеу Сейдімбекті еске алу кеші өтті [Мәтін] // Төртінші билік.- Астана, 2016.- 29 ақпан (№4).- 6 б.
  5. Иманбаева, С.   Іргетас болар идея [Мәтін] / С. Иманбаева // Айқын.- Алматы, 2015.- 29 қаңтар (№17).- 30 б.
  6. Мұсабек, Е.  Гумилев пен Сейдімбек [Мәтін] / Е. Мұсабек  // Орталық Қазақстан. - 2017. - 15 сәуір (№ 41).- 4 б.
  7. Оралбайұлы,  Ө.  Ұлытаудың басында ұлыған жел [Мәтін] / Ө. Оралбайұлы // Егемен Қазақстан.- Астана, 2014.- 4 ақпан (№23).- 7 б.
  8. Сәрсенбай, Қ.    Дәурен-ай [Мәтін] / Қ. Сәрсенбай // Орталық Қазақстан.- Қарағанды, 2013.- 19 қазан (№177-178).- 8 б.
  9. Сембай, М.Селеу [Текст] / М. Сембай // Орталық Қазақстан. - 2017. - 5 қаңтар (№ 1).- 6 б.
  10. Түкібай,  Б.   Алаштың Ақселеуі [Мәтін] / Б. Түкібай // Түркістан.- Алматы, 2012.- 13 желтоқсан (№50).- 9 б.

Әбікен Хасенұлы

Сұрақтың мәтіні:

Құрметті кітапханашылар, Күй атасы дәулескер күйші Әбікен Хасенұлының туғанына биыл 120 емес 125 жыл екенің дәлелдеген күйші Қайролла Садуақасовтың "Бұл кешірілмейтін күнә!" атты мақаласын (PDF) электорнды түрде жасап көмек көрсетулеріңізді сұраймын.

Жауап:

Сәлеметсіз бе, құрметті Айша!

 Сіздің сұранысыңыз бойынша күйші-композитор Әбікен Хасенұлы туралы мақаланы электронды түрінде ( PDF ) жіберіп отырмыз және осы мақаланы сіздің электронды поштаңызға жіберіп отырмыз.

Хасенов Әбікен

Әлиман, Ж. Бұл кешірілмейтін күнә [Мәтін] / Ж. Әлиман // Орталық Қазақстан.- 2017.- 4 мамыр (№48).-4 б.

 

 

Cұлтанмахмұт Торайғыров

Сұрақтың мәтіні:

Ақын Сұлтанмахмұт Торайғыровтың газет беттеріне шыққан мақалалар тізімі керек еді. Алдын ала рахмет

Жауап:

Сәлеметсіз бе, құрметті Самал!

 Сіздің сұранысыңыз бойынша ақын Сұлтанмахмұт Торайғыровтың газет беттеріне шыққан мақалалар тізімін жіберіп отырмыз және де осы мәлімет сіздің электронды почтаңызға жіберілді.

        Торайғыров Сұлтанмахмұт

       Мерзімді басылым беттерінде:

  1. Абетжанова,  Э. Алаш деп ұран салған [Мәтін] / Э. Абетжанова // Ана тілі.- Алматы, 2013.- 25 сәуір-2 мамыр (№17).-3 б.
  2. Әбдіқалық,  Қ. Сұлтанмахмұт және «қазақ» газеті [Мәтін] / Қ. Әбдіқалық  // Қазақ.- Алматы, 2013.- 24-31 мамыр (№21-22).-7 б.
  3. Биназартегі, А. Кемеңгердің кемел ойы [Мәтін] / А. Биназартегі // Үркер.- Астана, 2016.- қыркүйек (№9).-41-45 б.
  4. Дәуіт, О. Сұлтанмахмұт шығармалары жыл таңдауы атанды [Мәтін] / О. Дәуіт // Егемен Қазақстан.- Астана, 2017.- 28 ақпан (№41).-12 б.
  5. Сәрсембин, Ү. Текті тұлғадан текті ұлтқа дейін [Мәтін] / Ү. Сәрсембин // Ақиқат.- Алматы, 2017.- сәуір (№4).- 22-29 б.
  6. Талғатқызы, Г. Қазақ поэзиясының аққан жұлдызы [Мәтін] / Г. Талғатқызы // Қазақ.- Алматы, 2013.- 6 желтоқсан (№49).- 5 б.
  7. Таңдау Торайғыровқа түсті [Мәтін] // Астана ақшамы.- 2017.- 28 ақпан (№24).- 5 б.

     

С.Торайғыров

Сұрақтың мәтіні:

өмірі мен шығармалары керек еді?

Жауап:

Сәлеметсізбе, құрметті Арайлым!

 Сіздің сұранысыңыз бойынша ақын, драматург  Сұлтанмахмұт Торайғыровтың өмір жолы мен кітапхана қорындағы ақын Сұлтанмахмұт Торайғыров шығармаларын жолдаймыз және осы мәлімет сіздің электронды почтаңызға жіберілді.

 

                                                                      Сұлтанмахмұт Торайғыров

                                                                             (Өмір жолы)


     Абайдан кейінгі қазақтың жазба әдебиетінде әр жанрда еңбек етіп, ерекше көзге түскен көрнекті ақындарының бірі Сұлтанмахмұт Торайғыров болды. Ол 1893 жылдың 28 қазанында Көкшетау облысының Қызылту ауданында туған. Оның әкесі Шоқпыт (шын аты Әбубәкір) атанған кедей, момын шаруа адамы болған.Шоқпытта екі баласы болған: Байқоңыр, Сұлтанмахмұт. Сұлтанмахмұттың екі жасында шешесі өліп, жетімдікті көріп өседі. Әкесі әйелі өлген соң балаларын алып, өзінің туған жері Павлодар облысының Баянауыл ауданына көшеді. Ақынның балалық шағы Баянауылда өтеді. Алғашқыда ол Әлі, Тортай, Мұқан деген ауыл молдаларында оқиды. 1908 жылы Сұлтанмахмұт Баянауылдағы Әбдірахман деген молданың медресесіне түсіп, одан 2-3 жыл сабақ алады. Молданың ұрып – соғуына шыдай алмай, ол оқуды тастап кетеді. Молданың қаталдығын, надандығын сықақ етіп өлең шығарады.
      Ол 1911 жылы бір қыс бойы Нұрғали Бекбауов деген мұғалімнен оқиды. Нұрғали жаңаша оқыған, көзі ашық, сауатты мұғалім болған. Оның көмегімен Сұлтанмахмұт қазақ, татар тілдерінде шыққан әдеби кітаптарды, газет – журналдарды оқуға дағдыланады. Өзінің білімінің саяздығын сезген Сұлтанмахмұт 1912 жылы Троицк қаласына барып, Ахун Рахманқұли деген татардың медресесінде оқуға түседі. Бірақ тұрмыс жағдайының ауырлығынан мұнда ұзақ оқи алмайды. Қаржының тапшылығынан көп қиыншылық көріп, ауруға шалдығады. Жаз шыға Троицк маңындағы бір ауылға бала оқытуға кетеді. Ондағы ойы бала оқыта жүріп, денсаулығын түзеп, қаржы жинап, қайта оқуға келу болады. Ол бала оқытудан бос уақытында, өз бетімен оқумен шұғылданады, өлеңдер жазады. Сұлтанмахмұт Торайғыров қазақтың ұлы ақыны Абайға да мінездеме беріп, оны қазақ әдебиетінің өкілдерінің бәрінен ерекше, дара тұлға деп бағалайды. Ол аз өмірінің ішінде (небәрі 27 жас жасаған) әлденеше лирикалық өлең, ондаған мақала, екі роман, 5-6 поэма жаңа сатыға көтерген, Абайдан кейінгі ірі суреткер, реалист ақын болып табылады.

     Он екі жасында-ақ тауды тесіп, тасты жарып шыққан қайнардай бұрқ етіп өлең-жыр шумақтаған балдырған Сұлтанмахмұт 17 жасында туған халқының өмір сырына үңіліп, келешегін ойлайды. Шындықтың аулын іздеп жолға шығады.

     Сұлтанмахмұт өмір сүрген кезең ХХ-ғасырдың бас кезі- Ресей топырағындағы ең бір дүр сілкіністің, азаттық үшін арпалыстың кезеңі болды. Бірімен-бірі қабаттасқан үш бірдей төңкеріс патшашылдық биліктің тас-талқанын шығарды. Отаршылдық езгінің әлсіреуі ұлттардың оянуын тездетті. Саяси жағдай ұлттық сананың оянуына себепкер болған төменде айтып кеткен үш төңкеріс, ол Ресейдегі 1905-1907 жылдары және қазақ даласындағы патшаға қарсы 1916 жылғы қозғалыстар, 17-ші жылғы Ақпан төңкерісі. Ақынның бел шеше жазу ісімен айналысқан кездері де осы бір шытырман жылдар еді. Ол мәдениеті озық елдердің жоғары жетістіктерін уағыздап, жаңалық жаршысы бола білді. Сол себептен ақын «Бүгіндегі жастарға оқу міндет, бар қиындық тек қана ғылым жеңбек» деген үлкен ойдың қажырлы көрінісіндей жыр жолдарын өз оқырмандарына жолдады.
     Сұлтанмахмұт шығармаларын жинау, бастыру, зерттеу ісінің де ұзақ тарихы бар. Ақынның өз басы да, әдеби мұрасы да дау-дамайға көп түскені мәлім. Осындай уақытта ақынның кейбір өлеңдері жоғалды, табылғаны дау туғызды. Қолда барының кейбірі ұлтшылдық қарғыс таңбасы басылып, қайта жабылды. Сондай шығармасының бірі- «Айтыс» (қала ақыны мен дала ақынының айтысқаны) аталатын дастаны. Бұл-аяулы ақынның кемел ойлап, кең пішкен шығармасы. Аяқталмауы өкініш. Мұнда Сұлтанмахмұт егеменді еліміздің тәуелсіздігі, тіл теңдігі, төл өнеркәсіп, Ұлттық қорғаныс тәрізді аса ірі және көкейкесті мәселелерді сол кезде-ақ – 1919 жылы қозғап, тамаша жырлағанын көреміз. Жиырма жеті жасында дерт меңдеп, тағдыр кермесіне ілінген ақын! «Тым болмаса екі жыл тұрмадым, іштегіні түгел жарыққа шығара алмай кетіп барамын», - деп, «Айтысты» тәмәмдай алмағанын зор өкініш етіпті.

    С.Торайғыров қайтыс болғаннан кейін, советтік заманда- 1922 жылы Қазан қаласында белгілі ақын Бернияз Күлеев бастырған «Адасқан өмір» және 1933 жылы Қызылордада шыққан «Сұлтанмахмұт Торайғырұлының толық шығармалар жинағы» кітаптарында жарияланды.

      1933 жылы ақын жинағын Жүсіпбек Аймауытов баспаға дайындады. «Сұлтанмахмұт өлген соң (1920ж) оның шығармаларын он жыл бойы жинап – теріп, баспаға әзірлеп, өмір тарихын жазған Ж.Аймауытовтың еңбегі айрықша екенін баса айту керек. Жүсіпбек болмаса Торайғыровтың толық жинағының шығуы, оның толық өмір тарихын білуіміз неғайбыл еді.»,-дейді Қайым Мұхамедханов. Поэманы Сұлтанмахмұт Торайғыровтың 1922 және 1933 жылдары жинақтары бойынша баспаға дайындаған – филология ғылымдарының кандидаты Арап Еспенбетов. С.Торайғыровтың кейінгі жылдары шыққан екі жинағында да (1950 және 1957) елеулі кемшіліктер кездеседі. Біріншіден, жазушының қолжазбалары жоғалып кеткенін сылтау етіп, тиянақты ешбір текстологиялық жұмыс жүргізілмей келген. Екіншіден, Сұлтанмахмұт Торайғыровтың творчестволық өмірбаянын жазуда да ауыз толтырып айтарлықтай ізденулер мен жаңадан тапқан жөнді деректер болмаған.

    1926 жылы «Сұлтанмахмұт Торайғырұлының сөздерін жинау науқанына ат салыңыздар!» деген ашық хатында Жүсіпбек Аймауытов: «ақын елінің тілі ғой, адал туған ұлы ғой, бүлк-бүлк еткен жаны ғой, жанын жеген ары ғой, айта алмай. Жаннан, ардан безбесе, ақынын қандай ел қастерлемесін! – деп жазды. Сұлтанмахмұт шын мағынасында осы сөзге татитын ақын. Ол көп жабының бірі емес, от болып жанып кеткен, құйрықты жұлдыздай ағып түскен, тұлпар талант еді. Сондықтан Сұлтанмахмұт есімі қазақтың жыр – дариясын құрайтын үлкен, асау, арналы өзенінің бірі болып қалмақ. Ол халық жүрегінен құрметті орын алады.

      Павлодар қаласында қасиетті қара шаңырақ Павлодар мемлекеттік университеті және облыстық кітапхана  С.Торайғыров атымен аталады. Сол қалада Торайғыров көшесінде ақынға арналған ескерткіш орнатылған.
Баянауылда С.Торайғыровтың құрметті есімімен аталған «Торайғыр көлі» бар екені барлығымызға мәлім. Сол көлдің маңында Торайғыр ауылы орналасқан.

 

Кітапхана қорындағы

ақын Сұлтанмахмұт Торайғыровтың шығармалары:

 

  1. Торайғыров,  С. Таңдамалы шығармалар [Мәтін]: поэзия / С.Торайғыров.- Алматы: Қазмемкөркемәдеббас, 1957.- 398 б.
  2. Торайғыров,  С. Сарыарқаның жаңбыры [Мәтін]:

           екі кітап / С. Торайғыров.- Алматы: Жазушы, 1987. 1 кітап.: өлеңдер.-160 б.

  1. Торайғыров, С. Екі томдық шығармалар жинағы [Мәтін] / С. Торайғыров.- Алматы: Ғылым, 1993.- 1-том.-280 б.
  2. Торайғыров, С. Шығармалар жинағы [Мәтін] / С. Торайғыров.-Алматы: Өлке, 2012.-488 б.
  3. Торайғыров, С. Қамар сұлу [Мәтін]: романдар, поэмалар, өлеңдер / С. Торайғыров.-Алматы: Атамұра, 2002.-240 б.
  4. Торайғыров, С. Үш томдық шығармалар жинағы [Мәтін] / С. Торайғыров.-Алматы: Жібек жолы, 2002.- 1 т.- 176 б.
  5. Торайғыров, С. Үш томдық шығармалар жинағы [Мәтін] / С. Торайғыров.-Алматы: Жібек жолы, 2003.- 2 т.- 256 б.
  6. Қазақ әдебиетінің тарихы [Мәтін] : он томдық.- Алматы : Қазақпарат, 2006.- (Мәдени мұра).

          6 т. : XX ғасырдың басындағы қазақ әдебиеті (1900-1917) /  ред.: А. Егеубаев, Ж. Ысмағұлов.- 2006.- 609 б.

  1. Торайгыров, С. Стихи и поэмы [Текст]: сборник / С. Торайгыров ; пер.с каз.- Алма-Ата: Жазушы, 1989.- С.253

 

 

 

Қалмүқан Исабаев

Сұрақтың мәтіні:

Сәлеметсіздер ме! Қалмүқан Исабаевтың "Жұмбақ үй" деген әңгімелер жинағы бар ма?

Жауап:

Сәлеметсіз бе, құрметті Жанболат сіздің сұранысыңыз бойынша кітапханамызда Қалмұқан Исабаевтың бар кітаптарының тізімін ұсынып отырмыз, өтінішке орай нақты Сіздің сұранысыңыз бойынша "Жұмбақ үй" атты әңгімелер жинағы жоқ екенін хабарлаймыз. 

Исабаев Қалмұқан

Шығармалар:

1. Исабаев, Қ.

Сұңқар самғауы [Мәтін] : роман / Қ. Исабаев.- Алматы: Жазушы, 1966.-

144 б.

2. Исабаев, Қ.

Соңғы ерлік [Мәтін] : деректі повесть / Қ. Исабаев.- Алматы: Жазушы, 1971.-224 б.

3. Исабаев, Қ.

Өрде [Мәтін] : роман / Қ. Исабаев.- Алматы: Жазушы, 1978 .-264 б.

4. Исабаев, Қ.

Серт [Мәтін] : роман / Қ. Исабаев.-Алматы: Жазушы, 1981.-192 б.

5. Исабаев, Қ.

Арна [Мәтін] : роман / Қ. Исабаев.- Алматы: Жазушы, 1984.-320 б.

6. Исабаев, Қ.

Соңғы тәсіл [Мәтін] : повестер мен әңгімелер / Қ. Исабаев.- Алматы: Жазушы, 1984.-430 б.

7. Исабаев, К.

Мұндайлар болған [Мәтін] : повестер / Қ. Исабаев.- Елорда: Астана, 2003-232 б.